Filmboeken

Jezus in beeld
een studie naar zijn verschijnen op het witte doek

Freek L. Bakker. Utrechtse studies XV


In de ‘Jezusfilm’ treedt Jezus op als hoofdfiguur en worden een of meer evangelieverhalen direct of indirect gevolgd. In dit boek worden de twintig belangrijkste Jezusfilms uit de filmgeschiedenis geanalyseerd en theologisch becommentarieerd. Omdat sommige grote invloed hadden op wat mensen denken – en geloven – over Jezus, hebben kerkelijke gezagsdragers elke nieuwe Jezusfilm nauwlettend gevolgd en beoordeeld. Hun aanvankelijk negatieve houding veranderde langzaam in een voorwaardelijk positieve houding.

Het medium film dwong het christendom tot een nieuwe bezinning op de uitbeelding van Jezus. Maar de klassieke christologie – Jezus is de zoon van God – overheerst in de Jezusfilms. Zelfs in die films waarin Jezus als een mens wordt neergezet, is hij een mens tussen hemel en aarde, iemand die altijd in contact staat met de andere wereld.

THE KING OF KINGS van Cecile B. DeMille domineert de periode van de zwijgende film. In de jaren dertig tot en met vijftig wordt Jezus slechts indirect uitgebeeld. In de jaren zestig zijn films gemaakt met steeds een ander beeld van Jezus: de revolutionaire KING OF KINGS van Nicholas Ray, de radicale Matteüs-verfilming van Pasolini, de mystieke GREATEST STORY EVER TOLD van George Stevens. De musicalfilm JESUS CHRIST SUPERSTAR (1973), met een twijfelende Heiland, heeft grote invloed gehad op jongeren. In de Jezusfims van Zeffirelli en Heyman is aandacht voor de Joodse context. Niet alleen de moderne Jezusfilm van Martin Scorcese, maar ook de traditioneel-katholieke van Mel Gibson veroorzaakte grote opschudding. Ook Jezusfilms gemaakt in India en Zuid-Afrika worden besproken. Steeds is duidelijk dat ze een spiegel zijn van de cultuur waarin ze zijn ontstaan.

Freek L. Bakker is sinds 2003 werkzaam als universitair docent aan het Departement Religiewetenschap en Theologie van de Universiteit Utrecht. Deze publiccatie is mede tot stand gekomen met een bijdrage van KFA-filmbeschouwing.

Eerste druk:september 2011
ISBN: 978-90-75879-551
Prijs: € 25.00

Filmboekjes "Zin in film"

De KFA heeft boekjes uitgegeven uit over een aantal films. De korte beschrijvingen en bibliografische gegevens van de boekjes, die door KFA - filmbeschouwing zijn uitgegeven vindt u op deze pagina.

Het filmgesprek - door Tjeu van den Berk UITVERKOCHT!
Een manier om beelden ter sprake te brengen

Een film is vaak aanleiding voor een spontaan gesprek. Zo’n gesprek kan ook min of meer systematisch en in groepsverband plaatsvinden. Dan is het filmgesprek te omschrijven als ‘de gewilde/gezochte en begeleide communicatie over de film en zijn verhaal’. Dit boekje, de eerste in de reeks Zin in Film, gaat over dat ‘geplande filmgesprek’. Het stelt de ervaring van de gesprekspartners centraal, niet hun ‘deskundigheid’, en geeft de hoofdrol aan de beelden en niet zozeer aan woorden - het is immers een fílmgesprek.

Meer informatie (pdf)

   

Breaking the waves - door Petra van der Ree UITVERKOCHT!
Lijden aan goedheid

Regisseur Lars von Trier verraste in 1996 met Breaking the Waves. In zijn eerdere films voerde het kwaad de boventoon en gebruikte hij stilistische kunstgrepen. Breaking the Waves is daarentegen gemodelleerd naar het melodrama, en stelt het gevoel centraal. Breaking the Waves speelt in de jaren zeventig, in een gehucht aan de Schotse kust. Een streng Calvinistische geloofsgemeenschap beheerst het dorpsleven. lees verder en bestel hier het boekje

Meer informatie (pdf)

   

Cape Fear - door Henk Hoekstra UITVERKOCHT!
Over het mysterie van het kwaad

Cape Fear vertelt het verhaal van de ex-gevangene Max Cady en zijn advocaat Sam Bowden. centraal staat: de ultieme wraak van max cady om het onrecht dat hem werd aangedaan te vergelden, de verschrikkelijke angst en de overlevingsstrijd van Sam Bowden, het onbegrijpelijke en mysterieuze kwaad dat deze beide mannen elkaar aandoen en het (impliciete verlangen van Sam Bowden en zijn gezin naar een nieuw begin na deze nachtmerrie-achtige ervaringen. bestel hier het boekje

 

   
Dancer in the Dark - door Tjeu van den Berk UITVERKOCHT!
Een ‘grimmig’ sprookje

In deze film woont de Tsjechische immigrante Selma met haar 10-jarige zoontje Gene in de VS. Beiden hebben een erfelijke oogkwaal. Het meeste geld dat ze in de fabriek verdient, spaart ze voor een operatie voor Gene, anders wordt hij onherroepelijk blind. Ze huurt een caravan van Bill, die grote schulden heeft. Bill steelt haar geld, en als ze het terug wil halen, schaamt hij zich zo dat hij vraagt hem dood te schieten.

Meer informatie (pdf)

   
Dead Man Walking - door Marjeet Verbeek UITVERKOCHT!
Liefde ontmoet kwaad

De film Dead Man Walking is het verhaal van zuster Helen Prejean (Susan Sarandon), die de wegens verkrachting en moord ter dood veroordeelde Matthew Poncelet (Sean Penn) geestelijk begeleidt tijdens zijn laatste dagen op Death Row. Met een vriend heeft hij een jong stel vermoord. De titel verwijst naar het executieritueel in de Verenigde Staten, het is de aankondiging dat de ter dood veroordeelde de executiecel gaat betreden: “Dead man walking”.

Meer informatie (pdf)

   
Daens - door Ronnie Pede UITVERKOCHT!
Monumentaal Vlaamse sociaal epos

Daens is een monumentale film, gesitueerd in de verpauperde buurten van de textielindustrie in het Vlaamse Aalst, omstreeks 1900. Basis voor de film is het literaire werk van Louis Paul Boon Pieter Daens of hoe in de negentiende eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht. Dit boekje in de reeks Zin in Film is niet alleen een inhoudelijk-cinematografische analyse van de succesvolste na-oorlogse film in Vlaanderen, maar geeft ook een beeld van de chaotische wordingsgeschiedenis ervan.

Meer informatie (pdf)

   
Forest Gump - door Jos Boesten UITVERKOCHT!
Gelukkig die arm van geest zijn

Is Forrest Gump de representant van het naïeve, rechtse Amerika - of belichaamt hij de verloren onschuld in een verloederde wereld? Mag Forrest Gump worden gerekend tot "de armen van geest" die in de bergrede "gelukkig" worden genoemd, of is hij alleen maar een zwakbegaafde sul, die vegeteert op blinde gehoorzaamheid?

 

   
Gadjo Dilo - door Tjeu van den Berk UITVERKOCHT!
De ‘gekke vreemdeling’ op zoek naar zijn muze

Gadjo Dilo (letterlijk ‘gekke vreemdeling’) vertelt het verhaal van de Parijzenaar Stéphane die met een tas cassettebandjes naar Roemenië reist om de persoon achter de stem van een zigeunerlied te vinden, ene Nora Luca. Het is een liedje dat zijn vader, een antropoloog-musicoloog, ooit opnam en eerst vader en nu zoon ontroert.

Meer informatie (pdf)

   

Jesus de Montreal - door Joost Reuten UITVERKOCHT!
Een parabel voor onze tijd

Jesus de Montréal gaat over de laatste maanden in het leven van de jonge acteur Daniel Coulante. In de Canadese stad Montréal vraagt pastoor Raymond Leclerc van het heiligdom op de Mont Royal hem een verouderd passiespel te vernieuwen. Daniel verdiept zich in Jezus’ leven en zoekt mede-acteurs. Op aanraden van Leclerc kiest hij Constance. Ze blijkt een seksuele relatie met Leclerc te hebben, die zegt: “Ik ben niet een echt goede priester.” Maar uittreden wil de angstige Leclerc niet.

Meer informatie (pdf)

   
Nuovo Cinema Paradiso - door Marjeet Verbeek UITVERKOCHT!
Ode aan de film

Het boekje Nuovo Cinema Paradiso verscheen bij gelegenheid van 100 jaar film (1995). Nuovo Cinema Paradiso uit 1988 is een warmmenselijke film over de stempel die het medium film drukte op het leven van een naoorlogse generatie Siciliaanse dorpsbewoners. Voor regisseur Guiseppe Ternatore was het zijn doorbraak die onder meer de publieksprijs van Cannes en de Oscar voor beste buitenlandse film won.

Meer informatie (pdf)

   
One flew over the Cuckoo's nest - door Robert Kurvers UITVERKOCHT!
Een eigentijds parabel

Een van de klassiekers uit de filmwereld. De beelden blijken zo sprekend in de herinnering te blijven, dat zij in staat zijn het menselijk verlangen naar vrijheid en authenticiteit nog steeds te voeden, zoveel jaren nadat deze film werd uitgebracht. Het verhaal confronteert de kijker met de vraag in hoeverre onze wereld eigenlijk één grote kliniek is, een kooi met weliswaar loopruimte, maar waarin de mens toch eigenlijk gevangen zit.


   
The Piano - door Tjeu van den Berk UITVERKOCHT!
"Boeiende" klanken

The piano beeldt met de kracht van een mythe de verlossing uit van een jonge vrouw. Zij wordt zowel verlost van haar eigen "ingregeren" zelf als van een verstikkende omgeving. De klanken van de piano zijn in dit proces zowel bevrijdend als belemmerend. Ze zijn op twee manieren "boeiend". Oersymbolen zoals "offer, "losprijs", "doopsel" en "uittocht" komen in deze film op een sacraal - magische wijze in beeld.


   
La promesse - door Machteld Verstraeten en Ben Reynders
Het pijnlijk ontwaken van een jeugdig geweten UITVERKOCHT!

La Promesse (de belofte) is voor alles een initiatiefilm. Een jongen die bijna probleemloos zijn vader navolgt, komt tot inkeer. Maar de film is meer. Luc Dardenne: “We wilden een film tegen het sluipend cynisme maken. De vader is meer dan een egoïst. Ondanks zijn indrukwekkende reeks misdaden wordt ook zijn motivatie belicht: een instinctieve liefde voor zijn zoon.” Deze Igor is overigens geen lieverdje.

Meer informatie (pdf)

   
Rosetta - door Freddy Sartor UITVERKOCHT!
De onverzettelijk levenswil van een broos tienermeisje

De verrassende Gouden Palm-winnaar op het filmfestival van Cannes 1999 was Rosetta, van de Belgische broers Luc en Jean-Pierre Dardenne. Deze twee sociaal bewogen documentairemakers uit Luik maakten eerder de fictiefilm La Promesse. De debuterende jonge hoofdrolspeelster Emilie Deqeunne werd voor haar vertolking van het gejaagde tienermeisje Rosetta uitgeroepen tot beste actrice. De film speelt zich af in het asgrauwe Luikse Seraing eind jaren negentig. Rosetta woont met haar moeder in een gammele stacaravan in de grootste armoede.

Meer informatie (pdf)

   
Schindler’s List - door Willy Verbestel UITVERKOCHT!
‘Wie één leven redt redt de hele wereld’

Vooraf werd (kritisch) uitgekeken naar het resultaat, toen Steven Spielberg aankondigde Schindler’s List te maken, een film over de holocaust. Spielberg was immers bekend vanwege zijn avontuurlijke kaskrakers als Jaws en Indiana Jones. Spielberg deed lang niets met zijn joodse afkomst, wel speelde in zijn kindertijd de holocaust een grote rol in de verhalen die thuis werden verteld. Hij wachtte jaren met de verfilming, tot hij zich rijp genoeg achtte.

Meer informatie (pdf)

   
Shadowlands - door Silvain de Bleeckere UITVERKOCHT!
Van woord naar beeld in de menswording

Met Shadowlands, waarin de Engelse hoogleraar literatuur, apologeet van het geloof en kinderboekenschrijver C.S. Lewis centraal staat, verplaatste de regisseur de camera naar het culturele domein. Attenboroughs films zijn geen historische documenten, hij zoekt naar datgene waardoor de mens uitstijgt boven de diepe beschavingsputten die in de 20ste eeuw zijn gegraven. Hij richt zich op de menselijk groei, en de crisis die deze kenmerkt. Zo ook in Shadowlands, die de tegenstelling tussen het Platoonse ideaal en de weerbarstige werkelijkheid thematiseert.

Meer informatie (pdf)

   
La vita è bella - door Freddy Sartor UITVERKOCHT!
Anti-fascistisch liefdessprookje

De Italiaanse komiek Roberto Benigni (1952) is een fenomeen. Internationaal brak hij door met zijn La vita è bella (1997) als hoofdrolspeler, regisseur en co-scenarist. Benigni is een druk baasje, een spraakwaterval en een zeer fysiek acteur in de traditie van Charlie Chaplin. Soms lijkt La vita è bella wel wat op Chaplins anti-Hitlerfilm The Great Dictator. De premisse voor elke Benigni-film is eerst en vooral een love story, met echtgenote Nicoletta Braschi als muze.

Meer informatie (pdf)

Deze site is eigendom van de stichting KFA-Filmbeschouwing.
Voor alle teksten © Copyright KFA Filmbeschouwing.