La Vie en Rose (2007) is een muzikale biopic waarin actrice Marion Cotillard de tragische Edith Piaf treffend neerzet. Regisseur Olivier Dahan vertelt het levensverhaal van de gevierde chansonnière niet chronologisch maar aan de hand van de grote emoties in haar leven. Een film over liefde en dood, over de mythe van de zondares die een heilige wordt.

Rolf Deen

Een scène kort voor het einde van de film “La Vie en Rose”: de tekstschrijver Michel Vaucaire en de componist Charles Dumont verschijnen bij Edith Piaf op audiëntie om hun nieuwe chanson Je ne regrette rien voor te spelen . Er is niet veel meer van ‘de mus’ (=Piaf) over dan een ziek kromgebogen vogeltje. Zij heeft net besloten dat een volgend concert in het Olympia Theater er niet meer in zit. Wanneer de componist dan achter de vleugel de eerste regels zingt en speelt, recht Piaf haar rug en luistert ze aandachtig. Ze vindt het prachtig: “Ongelofelijk! Dit ben ik. Dit is mijn leven!” Onmiddellijk laat zij de annulering van het concert ongedaan maken. Dat is de versie die regisseur Olivier Dahan (1967) ons toont van de gebeurtenissen op 5 oktober 1960 aan de Parijse Boulevard Lannes 67 thuis bij Piaf. Volgens Charles Dumont zelf had Piaf eerder het lied juist afgewezen omdat het zó op haar lijf geschreven was dat mensen zouden vinden dat zij een imitatie van zichzelf, een pastiche zou neerzetten. Pas na lang aandringen van Dumont mocht hij het komen voorspelen en groeide uit die ontmoeting een vruchtbare samenwerking. Frankrijk huilde toen zij het lied voor het eerst op televisie zong en Piaf keerde terug naar het Olympia Theater dat door haar laatste serie optredens van de ondergang werd gered.

Psychologische biopic

De voorstelling van zaken die Dahan van de gebeurtenissen rond Je ne regrette rien in de film geeft is tekenend voor deze zeer persoonlijke biopic waarin de regisseur meer de wetten van de psychologie dan van de dramaturgie volgt. In een interview vertelde Dahan dat zijn eigen leven bijzonder veel overeenkomsten vertoont met dat van Piaf.

En Piaf heeft geen makkelijk leven gekend. Haar moeder was zangeres op straat en in de Parijse kroegen. Zij sleepte de kleine Edith overal mee naar toe of liet haar achter bij haar moeder die het kind verwaarloosde. Haar vader, soldaat en een weinig succesvol acrobaat, bracht Edith over naar het bordeel van zijn eigen moeder, waar het meisje te midden van de prostituees leeft. Als zij eenmaal een jonge vrouw is, zingt ook zij zelf in de straten en kroegen van Parijs. Dan al is de drankzucht een vast onderdeel van haar leven. Voordat zij op 20 jarige leeftijd ontdekt wordt door de nachtclubeigenaar Louis Leplee (in de film gespeeld door Gerard Depardieu) verliest zij twee jaar eerder haar dochtertje Marcelle aan hersenvliesontsteking. Na haar ontdekking ligt de wereld al snel aan haar voeten, maar dat betekent niet dat zij voor ellende blijft gespaard. Het geluk dat zij ook kent en inneemt met volle teugen kunnen de tragische liefdes, het herhaalde verlies, de drank- en drugsverslaving, de reuma en die traumatische jeugd niet volledig compenseren. In haar leven gaan liefde en dood steeds hand in hand. Als zij zingt ‘Non, la vie n’est pas triste et le bonheur existe’(Neen, het leven is niet triest en het geluk bestaat echt) kan zij dat alleen waarheidsgetrouw doen op de onheilspellende melodie van dat chanson.

Theresia van Lisieux

De film heeft na het eerste kwartier als biopic eigenlijk al zijn kruit al verschoten: het laatste optreden, haar doorgedraaide moeder en haar volwassen jaren als gevierde chansonnière zijn dan al voorbij gekomen. Dat je toch geboeid blijft kijken komt o.a. doordat Dahan associatief schakelt tussen kindertijd, jeugd en latere jaren aan de hand van de grote emoties in het leven van Piaf: de hunkering naar de liefde van vader en moeder, de veiligheid die vriendschap en mentorschap bieden, de diepe band met de Heilige Theresia van Lisieux, de liefde voor sterke mannen, de angst voor verlatenheid. Voor die laatste emotie roept Dahan zelfs een fictief personage in het leven: Titine (Emanuelle Seigner), de prostitué die als een oudere zus voor haar is en van wie zij op traumatische wijze wordt gescheiden. Deze associatieve in plaats van chronologische opbouw van de film maakt hem soms moeilijk te volgen. Mede door de dik aangezette maar toch aangrijpende vertolking van Piaf door Marion Cotillard blijft de film dagenlang aan je hangen.

Mythe

De muzikale biopic lijkt een revival te beleven (2005 Walk the Line over Johnny Cash; 2007 I’m not there over Bob Dylan en Control over Ian Curtis). Dit genre biedt namelijk de kans om aan de hand van het leven van een gevierde artiest een mythe te vertellen. Je kunt een periode in de geschiedenis er mee hervertellen en interpreteren aan de hand van een leven met mythologische proporties. Een mythe is een archetypisch verhaal dat telkens opnieuw verteld kan worden aan de hand van het leven van steeds andere mensen. ‘La Vie en Rose’ vertelt de mythe van de gekwelde artieste die haar chansons voedt met de ervaringen van haar ellendige leven, en de mythe van de zondares die het brengt tot heilige. Sleutel tot die overgang is haar verlangen naar en overgave aan de zuivere liefde. Het leven van Piaf is getekend door allerlei tegenstellingen die zij overbrugt door die verlossende liefde: van schandaal naar wonder, van ondergang naar verrijzenis, van nederlaag naar wraak, kortom van nacht naar licht. Daarin lag haar grootheid: ze kon in één chanson meermalen die overgang van licht naar donker, van dood naar verrijzenis maken. Daarom speelt haar leven zich in deze film juist overdag in duisternis en schemer af, pas als het avond wordt begint voor haar de morgen. Dan wordt zij beschenen door het theaterlicht en geeft zij zich aan het publiek, dat op zijn beurt zich verlost voelt door haar performance.

Voor meer informatie: zie Cinema.nl.