Een remake. Zo noem je normaalgesproken de al dan niet getrouwe bewerking van een film. De immer in popmuziek pratende regisseur Cameron Crowe categoriseerde zijn derde lange speelfilm Vanilla Sky liever als een cover. Crowe legt in verschillende interviews een ware bewondering aan het daglicht voor de oorspronkelijke film, Alejandro Amenábars Abre los ojos. Op die manier motiveert hij indirect het feit dat veel scènes uit Abre los ojos vrijwel ongewijzigd in Vanilla Sky zijn opgenomen.

Kevin Toma

Maar tegelijkertijd vond de Amerikaan dat aan de elliptische Spaanse film nog een aantal hoofdstukken ontbraken - en juist die hoofdstukken moeten dus de meerwaarde van Vanilla Sky bepalen. In dit opzicht is Vanilla Sky niet zozeer een kopie, als wel een appendix voor Abre los ojos waarmee die film in retrospectief inderdaad aan begrijpelijkheid wint. Wat niet per sé een voordeel is.

De complexe plot van Abre los ojos is in grove lijnen intact gebleven. Nog steeds gaat het om een ijdele, onvolwassen yup, in dit geval de Amerikaan David Aames, die door het noodlot een mismaakt gezicht krijgt toebedeeld en zich vanaf dat moment gedwongen ziet onder het oppervlak van zijn luizenleventje te kijken. En ook hier worden heden en verleden, leven en dood, werkelijkheid en droom zonder schroom door elkaar gemengd. Vanilla Sky is daarom zeker niet de 'crowd pleaser' die het door de sterrencast en de met popsongs volgepropte soundtrack wel degelijk lijkt.

Crowe laat het echter net niet zover komen dat je aan het eind van de film met een wazig hoofd achterblijft. Meer dan Amenábar geeft hij een duidelijke betekenis aan de steeds irreëlere wendingen in Aames' leven, een benadering die zich al aankondigt in de droomscène waarmee Vanilla Sky opent. Net als in Abre los ojos waant het hoofdpersonage zich hier in een volledig uitgestorven wereld (niet Madrid maar New York tijdens spitsuur!). Maar waar Amenábar een maximum aan spanning creëert door de soundtrack aanvankelijk compleet te laten zwijgen, op de galmende voetstappen van het personage na, schreeuwt een door energieke liedjes begeleide Cruise het in Vanilla Sky uit alsof hij juist ervan geniet om letterlijk alleen op de wereld te zijn. De nachtmerrie uit Abre los ojos wordt hier een heuse wensdroom. Niet voor niets zegt Aames' psychiater dat het bij je jeugd hoort om te geloven dat je als enige voor altijd zult blijven leven.

Crowe koppelt op deze manier telkens een licht-levensbeschouwelijke visie aan de vertrouwde scènes, zoals hij ook de verschillende personages duidelijker gestalte weet te geven. Zo krijgt het personage van de jaloerse minnares (Cameron Diaz), dat in Abre los ojos weinig meer te doen had dan haar rijke vriendje in puin rijden, Vanilla Sky door de sterke tekst enige gelegenheid om tot een dubbelzinnig, tragisch mens uit te groeien. En de yup is een veel geloofwaardiger figuur dan zijn tegenhanger uit Abre los ojos, en dat ligt zeker ook aan de casting: na Magnolia straalt Tom Cruise in de rol van David Aames opnieuw als een eikel van de bovenste plank. Minder indruk maakt Penelope Cruz als Aames’ vriendinnetje: een rol die ze ook in Abre los ojos voor haar rekening nam. Saillant detail is dat Cruise echtgenote Nicole Kidman aan de kant zette voor zijn tegenspeelster Cruz. Om het nog complexer te maken: Kidman speelde op haar beurt de hoofdrol in Amenábars spookfilm The Others – die notabene door Cruise werd geproduceerd.

Maar dat terzijde. Met de nadruk op verdieping boet het oorspronkelijke gegeven aan spanning in, maar het gaat Crowe dan ook om andere effecten dan beklemming en vervreemding. Vanilla Sky slaagt er tot op zekere hoogte in de grens tussen droom en daad op een spirituele manier te verkennen - iets wat Abre los ojos ook al had kunnen doen, wanneer Amenábar zich er de tijd voor had genomen.

En toch - de heimwee naar het origineel blijft knagen. Abre los ojos was een filmisch labyrint zoals ze zelden nog gemaakt worden, en het compleet verdwalen maakt wat mij betreft juist deel uit van het kijkgenot. Met zijn 'cover' geeft Crowe aan Amenábars film een zinnige, overtuigende interpretatie, die nauwelijks een vraag onbeantwoord laat. Om die reden had ik Vanilla Sky, als ik eerlijk ben, nooit willen zien.

Levensbeschouwelijk sleutelwoorden

Droom en werkelijkheid, de wereld onder het oppervlak, leven na de dood, geheugen en herinnering, lichaam en geest

Bron: Dit is een bewerking van een artikel dat eerder verscheen in Schokkend Nieuws

Voor meer informatie: zie IMDB.com.