Twilight

Twilight (2008) is een makkelijk naar binnen glijdende tienerfilm vol met heftige emoties en strak vormgegeven vampieren. Maar bij de vraag “kan de leeuw verliefd worden op het lam?” krijgt de film een interessante religieuze lading. Twilight is gebaseerd op het eerste deel van de gelijknamige fantasy reeks van de Amerikaanse schrijver Stephenie Meyer. Het bevat de delen Twilight (2005), New Moon (2006), Eclipse (2007), Breaking Down (2008). De film New Moon is  in 2009 uitgekomen en Eclipse staat voor 2010 gepland. Volgende week komt Frank Bosman met een bespreking van deel twee. Ter voorbereiding deze over deel een.

Frank G. Bosman

Qua sfeer lijkt Twilight veel op het Harry Potter-universum maar dan met een ruimer scheut romantiek erbij. Er is overigens ook een overeenkomst tussen de geestelijke moeders van Twilight en Harry Potter.  Meyer en Rowling hebben met hun manuscript jaren geleurd langs uitgeverijen en zagen ze pas na vele afwijzingen gepubliceerd.

Tienerromantiek

In de kranten kreeg Twilight gemengde reacties in verband met de tienerromantiek waar de film om draait. De onzekere tiener Bella Swan (Kristen Stewart) valt als een blok voor de twee jaar oudere  Edward Cullen (Robert Pattinson). Cullen is eigenlijk een 108 jaar oude ‘vegetarische’ vampier, net als zijn hele familie. Dat is het verhaal eigenlijk wel zo’n beetje behalve dat daar nog een paar vleesetende vampiers zijn om te vernietigen en een norse gescheiden vader die de gevoelens van zijn dochter maar niet wil begrijpen. Veel strenge recensenten zagen in deze platte en voorspelbare verhaallijn reden om de film weg te zetten als ‘louter tienerromantiek’, terwijl hun mildere collega’s verzuchtten dat we toch nog wel weten hoe het is om 15 jaar en verliefd te zijn.

Leeuw en lam

De film mag filmtechnisch goed gemaakt zijn, vraag is of deze mooi gemaakte film wel levensbeschouwelijke kanten heeft. Er is echter een zin, uitgesproken door vampier Edward, die de film onder religieuze spanning zet. Als hij Bella zijn ware identiteit vertelt, zijn ze feitelijk aan elkaar overgeleverd. Bella kan Edwards rustige bestaan wreed verstoren door zijn geheim te verraden, terwijl Edward met zijn bovennatuurlijke krachten haar elke moment kan verscheuren. Dan zegt Edward de magische zin: “Can the lion fall in love with the lamb?” (“Kan de leeuw verliefd worden op het lam?”) Natuurlijk is dit een rechtstreekse verwijzing naar de visioenen van Jesaja. De profeet beschrijft – na zijn klaagzang over de teloorgang van de samenleving – de nieuwe wereld die aanbreekt zodra de messias zal arriveren.

Jesaja

Edwards zin is een samenvoeging van twee bijbelverzen: “Dan zal een wolf zich neerleggen naast een lam // een panter vlijt zich bij een bokje neer // kalf en leeuw zullen samen weiden // en een kleine jongen zal ze hoeden.” (Jes. 11,6) En:
“Wolf en lam zullen samen weiden, // een leeuw en een rund eten beide stro // en een slang zal zich voeden met stof. // Niemand doet kwaad, niemand sticht onheil // op heel mijn heilige berg – zegt de HEER.” (Jes. 62,25) Het zijn bij uitstek verzen die in de Adventsperiode in de liturgie worden gebruikt. De duistere dagen voor het lichtfeest van Kerstmis laten zij die er voor open staan, hunkeren naar de bevrijding uit de macht van zonde en duisternis. Natuurlijk is Edward het leeuw, letterlijk bloeddorstig en wreed. En Bella (letterlijk ‘de schone’) het onschuldige lam dat weerloos te slachtbank geleid wordt. Dat laatste beeld wordt door de evangelisten ook voor Jezus van Nazareth gebruikt. Jezus als het Lam Gods.

Verlossing

Wat betekenen deze bijbelse woorden in deze ‘fantastische’ tienerfilm. Ik denk twee dingen. In de eerste plaats is het een aankondiging dat de verlossing - in welke vorm dan ook – op handen is. Dat kan een ‘collectieve’ verlossing (waarbij de hele mensheid verlost wordt) of een ‘particuliere’ waarbij slechts één of twee personen gered worden. Ten tweede duidt deze tekst erop dat Bella aangewezen is als een verlosser. Zij is het onschuldige lam dat door zijn weerloosheid het kwade kan verslaan. Het is goed om op te merken dat Jesaja de leeuw niet laat sterven in zijn komende Godsrijk, maar laat pacificeren tot een dier dat net zo onschuldig is als een lam. Als de leeuw verliefd wordt op het lam, zal hij haar niet meer doden, maar zullen ze gebroederlijk naast elkaar liggen. Het kwade is – zelfs voor een geschonden schepsel als een vampier – geen noodzakelijkheid, maar een morele keuze, hoe moeilijk ook te maken.