Na Moloch en Tauruts weten we wel waar we Aleksandr Sokoerov de grootste dictators van de 20e eeuw moeten zoeken: niet op het balkon waar ze vast de ene na de andere redevoering hebben afgestoken, niet op de met hielenlikkers en jaknikkers gedeelde feestbanketten, en ook niet bij partijbijeenkomsten, legerparades of frontlinies.

Kevin Toma

Nee, Sokoerov treft zijn Hitler, Lenin of Hirohito thuis aan, kruipt hen op de huid wanneer ze zich het meest van hun voetvolk hebben geïsoleerd en in bed of studeerkamer proberen te ontsnappen aan hun persoonlijke demonen. Sokoerov maakt weer mensen van monsters, zoals dat heet – mensen met angsten, fysieke ongemakken, mensen met humor zelfs. Lachen met Hitler of Hirohito, bij een toch tamelijk zwaar op de hand liggende cineast als Sokoerov kan dat opeens.

Ook de mensen om Hirohito heen moeten zichtbaar wennen aan het feit dat deze aardse incarnatie van God hier en daar een grapje maakt, terwijl hij geduldig in zijn landhuis-met-bunkeruitlopers wacht tot de Amerikanen hem komen halen. Het is dan ook vooral die goddelijke status die hem in Sokoerovs film dwars lijkt te zitten: het gebrek aan privacy dat eruit volgt – altijd wel iemand die hem in zijn pak helpt of de deur voor hem opent – de onmogelijkheid om eens gewoon normaal met iemand te kletsen, enzovoort. Maar als het erop aankomt blijkt Sokoerovs Hirohito toch ook erg gehecht aan zijn hemelse last: in het bureau van de geallieerden krijgt hij zichzelf slechts met zeer veel moeite zover de deur van generaal McArthurs kantoor te openen. Op zulke momenten is het verschil tussen een god en een klein, verwend kind nihil.

Kan een kind wel een oorlogsmisdadiger zijn? Hirohito was tijdens WOII Hitlers voornaamste bondgenoot, maar dat feit zou je makkelijk vergeten als het niet door de film zelf (zijdelings) ter sprake werd gebracht. De aandacht gaat toch voornamelijk naar de vele ritueeltjes van dienstbaarheid waarmee Hirohito’s dienaren zich ver beneden hem plaatsen, naar ’s mans passie voor zeldzame vissen, en zelfs naar zijn fysieke gelijkenis met Charlie Chaplin. En als we de oorlog al zien, dan als een spannend vormgegeven nachtmerrie waarin Hirohito’s gewetensbezwaarde brein vliegtuigen door visachtige draken vervangt en Japan in één grote vuurzee is veranderd. Digitale special effects in een Sokoerov – het moet niet gekker worden.

Verder voelt de The Sun heel vertrouwd, van de sepia-schemerkleuren en de mistige, uitwaaierende soundtrack tot de even spaarzame als diepzinnige fluisterdialogen. Veel gedwaal door lange gangen en veel gedachten om in te verzinken, ook dat weer. Zijn Sokoerovs dictatorportretten – er zou er nog ééntje moeten volgen – nooit bedoeld als authentiek of historisch verantwoord, ze leren ons eerst en vooral hoe elegisch geaard hun maker is.

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden:

Oorlog, verantwoordelijkheid, goddelijkheid, dienstbaarheid, onderdanigheid

Voor meer informatie: zie IMDB.com.