Princess and the Frog

Prins verandert in een kikker en de kikker heeft een prinses nodig om de betovering te verbreken. Dat is het sprookje de Kikkerprins van de gebroeders Grimm in het kort en de basis voor de Disney film Princess and the Frog (2009) en van de roman The Frog Princess van E.D. Baker waarop de film losjes is gebaseerd. Baker en Disney werken het sprookje in groter detail uit, met veel aandacht voor details en subplots. Disney plaatst het verhaal bovendien tegen de achtergrond van de roaring twenties, in het zogenaamde French Quater in New Orleans. The Princess and the Frog is een leuke, vermakelijke zangfilm uit de oude Disney-school, met enkele intrigerende religieuze verwijzingen.

Frank G. Bosman

Deze locatie schreeuwt om swingende jazz, zoals we eerder van Disney gezien hebben in bijvoorbeeld The Aristocats (1970). Het betekent ook dat we nu voor het eerst in de Disney geschiedenis te maken hebben met een zwarte ‘prinses’ Tiana. (Jasimine uit Aladdin is een twijfelgevalletje.) Al met al grijpt de oude tekenfilmgigant terug op zijn oudere traditie van handgetekende films: geen modieuze 3D-brilletjes en geen visueel spektakel zoals we van Pixar gewend zijn. En dat heeft op zichzelf al iets verfrissends.

Moddervette moraal

Het verhaal heeft desondanks niet veel om het lijf, zoals dat meestal bij Disney films gaat en vooral een moddervette moraal. Als je je best doet in je leven – en niet vergeet af en toe te feesten – kan je alles worden wat je wilt: van vastgoedeigenares tot sprookjesprinses. Tot zover is er niets veranderd aan Disney’s propaganda van de American Dream. Maar er zijn twee elementen die het verhaal meer diepgang geven: sociale emancipatie en voodoo.

Sociale emancipatie

Tiana opent de film als klein zwart meisje dat mee droomt met haar vader om een eigen restaurant te beginnen. In de tweede scène zien we de volwassen Tiana worstelen met twee baantjes om haar droom te verwezenlijken. Als ze net genoeg geld heeft verzameld en op het punt staat een koopcontract af te sluiten, bekennen twee blanke makelaars dat ze een hoger bod hebben gekregen. Erg eerlijk lijkt deze motivatie niet, aangezien één van hen Tiana aanraadt om tevreden te zijn met het ‘milieu’ waarin ze nu verkeerd. Oftewel een zwart dubbeltje wordt nooit een blank kwartje. Het zal de jeugdige kijkers wellicht niet opvallen, maar het sociale emancipatiethema speelt een sluimerende maar onmiskenbare rol in deze film. Het feit dat Tiana zich wel weet te emanciperen tot een ‘zwart kwartje’ is natuurlijk weer onderdeel van de door Disney zo omarmde American Dream.

Voodoo

Toch heeft deze tekenfilm meer onheilsspelende trekjes dan we gewend zijn van de feel good filmmaker Disney. Zo vallen er doden onder de good guys, een unicum in de Disney geschiedenis. Maar het meest duistere deel wordt vertegenwoordigd door Ferrier, een voodoo-dokter. Voodoo is een animistische religie afkomstig uit West-Afrika. Met de strooptochten van de slavenhandelaars is deze religie met de Afrikanen mee getrokken naar Amerika, met New Orleans als een belangrijke broedplaats. De theologie van voodoo bestaat uit een druk pantheon met god, godinnen, geesten en voorouders.

Religie bij Disney

In Disney speelt religie hoegenaamd geen enkele rol, op enkele obligate vindplaatsen na, zoals kerken en priesters (voor de onvermijdelijke trouwerijen) of een gepreveld gebedje (bijvoorbeeld in De Reddertjes). In Princess komt in een keer een onvervalst religieuze persoon uit de hoed, die dan nog nota bene de rol van slechterik op zich neemt. Ferrier is compleet: kaartlezen, voodoopoppen, magie, en het oproepen van de doden. Ferrier spreekt geregeld van zijn “vrienden van de andere kant”, schaduwen die in ruil voor een zekere beloning de dokter helpen in zijn snode plannen. Deze schaduwen zijn duister, ongrijpbaar, en passen op de een of andere manier niet in het gebruikelijke Disney plaatje. Een andere bijna expliciete religieuze hint is tijdens de ‘begrafenis’ van een vriend, waarna er een heldere ster aan de hemel verschijnt. Dat is de tweede verwijzing naar een leven-na-de-dood. Toch interessant, in een Disney film.