Ober

In 1921 schreef Luigi Pirandello (1867-1936) zijn toneelstuk. Zes personages op zoek naar een schrijver. Over zes personages die een toneelschrijver ter verantwoording roepen voor het feit dat hij hen 'laat bungelen'. De schrijver heeft er ergens midden in zijn stuk de brui aan gegeven, met als gevolg dat zijn personages ergens midden in hun ontwikkeling zijn blijven steken, en niet verder kunnen met hun leven. De schepper maakt zijn werk niet af, en dat pikken de schepselen niet.

Jos Boesten

Ober, de jongste film van Aelex van Warmerdam, gaat over de ober Edgar, die zijn scenarioschrijver op het matje roept, omdat hij geenszins tevreden is met de droeve avonturen die hij op diens gezag in de film moet beleven: gemaltraiteerd door zijn klanten, gedoe met zijn minnares, verwikkeld in onderwereldpraktijken. Edgar pikt het niet meer.

Chaplinesque

Van Warmerdam heeft sinds 1984 een film oeuvre opgebouwd met een heel eigen signatuur. Abel (1986), De noorderlingen (1992), De jurk (1996), Kleine Teun (1998): vier juweeltjes tragikomische, absurdistische, slapstickachtige filmkunst. En Ober past perfect in dit rijtje. Alex van Warmerdam speelt graag de - of een hoofdrol in zijn eigen films. En met succes. Als hij alterneert tussen achter en voor de camera, levert dat een meerwaarde op: hij incorporeert de Chaplinesque schlemiel die hij zelf heeft bedacht.

Revolte tegen de Schepper

Zoals Abel in de gelijknamige film, een wat zonderlinge 31-jarige man die nog altijd thuis woont, tot genoegen van zijn moeder, maar helemaal niet van zijn vader. Of de treinconducteur in De jurk, die stapelgek wordt van die vermaledijde jurk. Of als Brand in Kleine Teun, een analfabeet, die in een hopeloze driehoeksverhouding verzeild raakt. En nu als de gedesillusioneerde Edgar in Ober, die desperaat in opstand komt tegen zijn 'schepper'. Wellicht gaat het bij Pirandello en Van Warmerdam over de revolte van menigeen tegen De Schepper?

Italiaan, Fin en Nederlander

Als je zoekt naar Van Warmerdam's soul-brother in de hedendaagse cinematografie kun je terecht komen bij de Fin Aki Kaurismäki (The matchfactory girl, Man without a past, Lights in the dusk. Allereerst zijn zij beiden filmauteurs. Vervolgens communiceren zowel de Fin als de Nederlander een mens-en wereld- beeld dat zwanger is van fado: een soort optimistisch pessimisme dan wel pessimistisch optimisme; melancholie voert de boventoon, maar uiteindelijk zitten we niet helemaal bij de pakken neer. Beiden bedrijven zij ook een elementaire, uitgeklede cinema. Kale films, waarin het kunstmatige geregeld niet wordt geschuwd, maar met een zeggingskracht die beklijft. Ober: Hoe de Italiaan Pirandello, de Fin Kaurismäki en de Nederlander Van Warmerdam elkaar in een film kunnen ontmoeten.

Voor meer informatie: zie Cinema.nl.