Mr. Nobody

Keuze en toeval en hoe een ingewikkelde wisselwerking tussen die twee onze levensloop bepaalt, dat is in het kort waar volgens de Belgische regisseur Jaco Van Dormael zijn bijna twee en een half uur durende film ‘Mr.Nobody’ (2009) over gaat. Dertien jaar na zijn speelfilmdebuut komt Van Dormael met een film die de hersens van de bioscoopbezoeker flink aan het werk zet, maar laten de lotgevallen van Nemo Nobody (Jared Leto) ons hart ook sneller kloppen?

Rolf Deen

In 2092 haalt de laatste nog ouderwets sterfelijke mens Nemo Nobody herinneringen op aan de levens die hij geleefd zou kunnen hebben. Kort voordat hij live op televisie zijn laatste adem zal uitblazen vertelt hij over een sleutelmoment in zijn leven, het moment waarop hij als 9 jarige moest kiezen tussen zijn moeder of vader die op het punt stonden elkaar te verlaten. Symbolisch vindt de scene plaats op een treinstation waar de spoorwissels verwijzen naar de verschillende kanten die het leven op kan gaan.

Drie levens

De duidelijkste verhaallijnen, in dit mozaïek van stom toeval en al dan niet gemaakte keuzes, zijn de drie mogelijke levens van de volwassen Nemo die in ons heden plaats zouden hebben kunnen vinden. Anna (Diane Kruger) is de grote liefde van Nemo maar het noodlot staat hun samenzijn steeds in de weg. Elise (Sarah Polley) is zijn depressieve vrouw waar hij tegen wil en dank zielsveel van houdt en Jeanne (Linh-Dan Pham) is de echtgenote waar hij niet van houdt maar met wie hij een perfect huisje-boompje-beestje leven leidt in een rijke voorstad. De filmer houdt de verschillende levens en sferen subtiel uit elkaar door zorgvuldige kostumering, setdressing, een onderscheiden dominante kleur en een tikkeltje andere stijl van filmen voor ieder leven.

Verwarring

Het is niet moeilijk om een aantal films uit de afgelopen decennia te noemen die dezelfde vraagstukken van menselijke autonomie, lotsbestemming en sterfelijkheid korter en beter hebben behandeld: Magnolia, 21 Grams, Lola rennt, Memento, Premonition, The Matrix, American Beauty. Van Dormael raapt alles wat deze films al vertelden bij elkaar en doet er nog wat modieuze praatjes over de chaostheorie, het vlindereffect en de rol van feromonen bij partnerkeuze bij. Hij sticht er meer verwarring mee dan dat hij de bioscoop bezoeker helpt zijn gedachten over deze ingewikkelde vraagstukken te ordenen.

Eerste liefde

De sterkste indruk maken niet vernuftige kronkels die Van Dormael construeert, maar wel de scènes die Nemo tonen als 16 jarige puber, gespeeld door Toby Regbo. De liefde die opbloeit tussen Nemo en Anna is zo ontroerend in beeld gebracht dat je wel van steen moet zijn, wil het je niet terugvoeren naar herinneringen aan je eigen eerste liefde. De eerste toevallige aanraking tussen een jongen en een meisje waar ze letterlijk kippenvel van opwinding van krijgen, is met grote tederheid en accuratesse gefilmd. Des te hartverscheurender zijn de scenes die de opmaat vormen tot hun gedwongen scheiding van de pubers. Daar gaat je hart zeker sneller van kloppen.