Amerikaanse christenen zouden volgens berichtgeving in NRC Handelsblad in rep en roer zijn omdat de film Million Dollar Baby van regisseur en acteur Clint Eastwood bij de Oscar uitreikingen op 27 februari mogelijk in de prijzen zou vallen. De film had nominaties in maar liefst zeven categorieën en haalde in vier categorieën een Oscar binnen. Ook toucheerde de film al eerder twee Golden Globes voor beste regie en beste actrice. Wat op het eerste gezicht een bloederige boksfilm in de Rocky-traditie is, is volgens de Amerikaanse hoeders van family values bij nader inzien een pleidooi voor euthanasie. De heftige discussies rond de film hebben in ieder geval bereikt dat de afloop van de film al aan de bioscoopbezoeker verraden is: de hoofdpersoon sterft ten gevolge van actieve euthanasie.

Rolf Deen

Bokstrainer Frankie Dunn (Clint Eastwood) is een gekwelde geest. Als cutman lapt hij in de pauzes van het gevecht bloedende boksers op in de hoek van de ring. Voor de genezing van zijn eigen wonden, waaronder de getroebleerde relatie met zijn dochter, zoekt deze devote katholiek zijn toevlucht in nachtelijk gebed en kerkgang. In plaats van de parochiepriester als sparringpartner voor zijn geestelijke nood te gebruiken, plaagt hij de geestelijke met een spervuur aan dogmatische vragen over de Heilige Drie-eenheid en de Onbevlekte Ontvangenis. De gesprekken bieden hem geen uitkomst.

Metafoor voor levensstrijd

Al heel snel wordt de toeschouwer duidelijk dat alles wat in deze film in en om de fel uitgelichte boksring plaatsvindt een metafoor is voor de worsteling die het leven zelf is. Van Frankie Dunn, maar ook van de jonge vrouw Maggie (Hilary Swank), die zich bij hem aandient en vraagt haar trainer te worden. Door het boksen hoopt zij zich aan haar achtergestelde milieu te ontworstelen. Dunn weigert. Blijkbaar kan hij nog geen tweede ‘dochter’ aan. Als hij, op aandringen van de wijze oude Scrap (Morgan Friedman), er eenmaal in toestemt levert deze relatie hem een groter probleem op dan hij ooit had kunnen voorzien. Door een ongeval komt hij in een positie waar in hij moet beslissen over leven en dood van zijn pupil. En dat is precies de wending in de film waar volgens NRC-correspondent Marc Chavannes veel christenen in de VS zich zo aan zouden ergeren dat zij er een ware Kulturkampf mee zouden hebben ontketend.

Heldendaad

De recensent van Catholic News Service David DiCerto, tevens staflid van het film- en mediabureau van de Amerikaanse bisschoppenconferentie en Steven Greydanus de recensent van National Catholic Register nemen wel genuanceerde standpunten in. Chavannes vermeldt ze niet in zijn artikel. Di Certo: "De film is geen polemisch pleidooi voor hulp bij zelfdoding. De pijn en de verschrikkingen die de betrokkenen ondergaan worden maar al te duidelijk getoond. Maar, hoewel er veel zelfonderzoek aan voorafgaat, wordt de daad zelf wel afgebeeld als een heldendaad tegen wil en dank." En Greydanus: "Ondanks het aanstootgevende slot is Million Dollar Baby een pakkende film waar bewuste katholieken, met al hun reserves, meer mee kunnen hebben dan met bijvoorbeeld The Cider House Rules." (film over o.a. abortus, RD).

Engel des Doods

Onopgemerkt in NRC Handelsblad bleef ook het netwerk van progressieve evangelicale Amerikaanse kerken, waar ook de Amsterdamse Christian City Church C3 bij is aangesloten. Een artikel in hun Relevant Magazine bespreekt de film positief en geeft een rake opsomming van de wezenlijke vragen die de afloop van de film oproept: "Kan de Engel van Mededogen het zelfde gezicht hebben als de Engel des Doods? Kan het gezicht van de scherprechter ooit het gezicht van God zijn? Heeft Frankie Maggie van de hel verlost of haar en zichzelf er aan over geleverd? Wanneer worden mensenhanden de handen van God? Wanneer de handen van de duivel? En hoe herkennen wij het verschil? De priester in het verhaal zegt dat we soms een stap opzij moeten doen om God zijn werk te laten doen. Maar zijn wij dan niet God’s vertegenwoordigers op aarde? Misschien vraagt God is zo’n situatie wel van ons om niet opzij te gaan maar naar voren te komen en Zijn werk te doen? Zijn er situaties denkbaar waar het uitvoeren van deze volmacht geen zonde maar een zegen is? Veel mensen zijn die mening toegedaan als het om oorlog, doodstraf of abortus gaan. Waarom dan niet bij euthanasie?"

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden:

Vader/dochter verhouding | euthanasie | leraar/leerling verhouding