La mala educacion

‘La mala educacion’ (De slechte opvoeding), de vijftiende speelfilm van de Spaanse cineast Pedro Almodóvar, laat zien hoe seksuele intimidatie en misbruik op een katholieke kostschool een estafette van pijn, verdriet, leugen, manipulatie, verkrachtingen en wraak in gang zet. Daders, slachtoffers en hun familieleden lopen zich op tragische manier dood in deze wedloop. De film brengt het misbruik van de jongen door de pater en de gevolgen indringend in beeld. Toch is de film geen wraakactie van Almodóvar, die zelf ook naar school ging bij de paters. “Als ik wraak had willen nemen zou ik niet veertig jaar hebben gewacht. De kerk interesseert me niet, zelfs niet als tegenstander.”

Rolf Deen

Gevraagd naar het autobiografisch gehalte van de film antwoordt Almodóvar met een citaat van schrijver Paco Umbral: “Alles wat niet autobiografisch is, is plagiaat.” Twee scènes in ‘La mala educacion’ berusten op ware gebeurtenissen maar Almodóvar maakt zich geen zorgen dat de daders, priesters die nog in leven zijn, hem zullen aanklagen. “Door toe te geven dat zij zich herkennen zouden zij zichzelf verraden. Ik heb pater Manolo (de priester in de film) niet geschapen om de kerk aan te vallen. Hij is slechts een filmpersonage die mij als regisseur de kans geeft de vele gezichten van passie te laten zien.”

‘La mala educacion’ is een ingenieuze constructie van drie concentrische verhalen die uiteindelijk één verhaal blijken te zijn. Enrique Goded, een jonge regisseur, zit begin 80-er jaren verlegen om een nieuw scenario. Dan krijgt hij bezoek van de mooie Ignacio alias Àngel, die zich voorstelt als zijn oud klasgenoot. Angel werpt Enrique “Het bezoek” in de schoot, een novelle waarin hij zijn jeugdervaringen met seksueel misbruik door een priester op kostschool beschrijft. Het tweede verhaal speelt zich af in de jaren 70 en is de verfilming van dat deel van de novelle, waar in een travestiet de priester die hem ooit misbruikte chanteert. Het derde verhaal bestaat uit flashbacks naar de school die de filmer en schrijver bezochten in de jaren 60. De twee zijn elkaars geliefden en bij hun seksuele ontdekkingen worden zij betrapt door de priester Manolo, die Ignacio voor zichzelf wil houden en Enrique daarom van school verwijdert. De latere ontmoetingen van de priester en de jongens, die nu volwassenen zijn, leiden tot een tragische climax die diep ingrijpt in het leven van alle betrokkenen.

Almodóvar heeft opnieuw veel kitsch en melodrama in zijn film verwerkt. ‘La mala educacion’ is ondanks de prachtige diepe kleuren ook een ‘film noir’ compleet met een mannenverslindende femme fatale. En net als in de klassieke film noir verschansen twee filmpersonages na hun misdaad zich in een bioscoop waar zij een serie voorstellingen uitzitten. Dit geeft Almodóvar de gelegenheid om te vertellen hoe film een spiegel voorhoudt. Bij het verlaten van de bioscoop zegt de een tegen de ander: “Het leek wel alsof de films over onszelf gingen.” Opnieuw lokt Almodóvar met ‘La mala educacion’ de bioscoopbezoeker in zijn val. De titelmuziek en openingsbeelden zijn zo kitsch en pompeus dat je denkt: “Dit ga ik niet geloven”. Maar bij de aftiteling ontdek je dat je er toch weer in bent getrapt.