Luther

Het is toch alweer bijna 30 jaar geleden dat de Engelse regisseur Guy Green zíjn film Luther maakte over het leven van Maarten Luther, op basis van het toneelstuk van John Osborne. De Engelsman Erik Till werd door Lutherse geldschieters aangetrokken om in 2003 de voortrekker van de Reformatie opnieuw op het witte doek te brengen. Het is een biopic van doorsnee kwaliteit geworden. Eerder geschikt voor de tv dan voor de bioscoop.

Jos Boesten

Braaf volgt Till een groot aantal highlights in het bewogen leven van Luther: zijn verblijf in Rome, waar hij wordt geconfronteerd met de handel rond relikwieën en aflaten; het moment dat hij zijn stellingen opspijkert op de kerkdeur in Wittenberg; zijn felle tegenstand tegen de 'tiende penning', waarmee paus Leo X de bouw van de Sint Pieter mede wilde financieren; de gewetensnood waarmee de Augustijner monnik heftig worstelde, over het alleenrecht dat 'Rome' zou hebben om de bijbel te interpreteren; dus maakte Luther er een levensopdracht van om het Nieuwe Testament vanuit het Latijn in de volkstaal, d.w.z. het Duits, te vertalen; zijn optreden in Worms: hier sta ik, en ik kan niet anders; zijn huwelijk met 'weggelopen non' Katharina von Bora, met wie hij zes kinderen kreeg.

Zonder scherpte kantjes

Een soort hagiografie, deze nieuwe film over de stichter van de Reformatie. Ieder scherp kantje, dat toch ook wel degelijk aan de persoon van Maarten Luther kleeft, is weggepoetst. Zo is er van zijn antisemitische uitspraken geen spoor te bekennen. Terecht veel aandacht voor een van de kernthema's van de Reformatie: niemand, ook de paus niet, kan en mag zich stellen tussen het Woord Gods en de gelovige; de relatie, de communicatie tussen God en Zijn kinderen mag en moet rechtstreeks gebeuren, zonder tussenkomst van welke 'interpreterende instantie' dan ook. Latere reformatoren als Calvijn en Zwingli zullen deze reformatorische overtuiging nog verder uitbouwen. Eric Till stapt met zeer ruime schreden door het leven van Luther. Best begrijpelijk, in aanmerking genomen dat hij voor deze bioscoopversie maar net aan twee uur te spenderen had. Maar dat is geen excuus voor het feit dat hij op de verkeerde momenten te lang stilstaat bij 'lekkere scènes': mooie plaatjes; fraai acteerwerk van een indrukwekkende cast: Joseph Fiennes (Luther), Peter Ustinov (Friedrich der Weise), Bruno Ganz (Johann von Staupitz), Alfred Molina (Johann Terzel); veel kleurig volk op kleurige locaties. Had de regisseur maar dieper en soberder gegraven in de zielestrijd van Maarten Luther. Nu is deze Luther een variant geworden van wat de reformatie zo verafschuwde: een plaatjesboek voor 'de ongeletterden', zoals de gebrandschilderde ramen in roomse kerken.

Levensbeschouwelijk sleutelwoorden:

Luther, Reformatie, Hagiografie, Wittenberg

Voor meer informatie: zie IMDB.com.