Lebanon

Oorlog, het gevaarlijke spel van leven en dood, levert doorgaans indringende filmbeelden op. Maar een hele film lang opgesloten in een legertank? Van het idee alleen al krijg je het benauwd. Debuterend Israëlisch regisseur Samuel Maoz werkte het idee uit in de experimentele film Lebanon (2010). Een film over de beleving van oorlog.

Joël Friso

Het is 6 juni 1982, Israël valt Libanon binnen. De zonnebloemen in het veld, schitterend als ze kunnen zijn, staan hangen er nu troosteloos bij. Ze kijken niet meer naar het licht. Alsof ze het daglicht hebben afgewezen. Yigal (Michael Moshonov) stapt bij drie andere soldaten de donkere tank in. Samen zullen zij onder leiding van commandant Assi (Itay Tiran) Libanon intrekken.

Schijnbare keuzevrijheid

Over de redenen voor die oorlog wordt niets verteld. Lebanon biedt geen overzicht, maar handhaaft streng het perspectief van de belevingen van de vier soldaten in hun tank. Regisseur Maoz wilde zijn eigen herinneringen als soldaat verwerken. In zijn overtuiging is ‘beleven’ noodzakelijk voor ‘begrijpen’. Een gedachte die ook doorklinkt in de verrassende Oscarwinnaar The Hurt Locker (2010), waarin “war als drug” tot een ware belevenis wordt. In het veel confronterender Lebanon gaat het om schijnbare keuzevrijheid in het spel van leven en dood.

De dood

Overweldigend is het om de angst van Yigal te zien wanneer hij moet beslissen over leven en dood. “Ik heb alleen op tonnen geschoten”, verontschuldigt hij zich tegenover zijn medesoldaten. Maar als jij zelf niet schiet, dan schieten ze op jou óf een van de jouwe. Je zult hoe dan ook oog in oog staan met de dood. Deze confronterende realiteit beseft Yigal volledig op het moment dat hij de trekker niet kan overhalen en de tegenpartij dus een Israëli doodt, die vervolgens tijdelijk naast hem in de tank wordt bewaard.

Zelf ervaren

Het eerste geluid van de minimale soundtrack zegt letterlijk al alles. We horen iemand slikken. Oorlog is een gevaarlijk en griezelig spel. Je beschikt niet meer over je eigen leven. Je zit vast in de tank. Je kan hoogstens je commandant vragen om aan je moeder door te geven dat het goed met je gaat. Al komt het bericht misschien wel te laat aan. De zinloosheid van oorlog wordt ook sterk gesymboliseerd door de smerige zooi in de tank. “Ik wil dat je het voelt”, heeft Maoz gezegd over Lebanon. Daarin is hij bij mij tot het laatste beeld in geslaagd. Je moet zelf met Lebanon Libanon binnen trekken om te zien of dat bij jou ook lukt.