“Kadosh” betekent “heilig”. De film is het derde deel van een trilogie die cineast Amos Gitaï maakte over Israëlische steden. Het eerste deel heet Devarim (1995) betekent “De woorden” en is Hebreeuwse naam voor bijbelboek Deutoronomium) over Tel Aviv, waar Gitaï het leven van de kinderen van de Israëlische pioniers in beeld brengt. Het tweede deel Jom Jom (1998) betekent “Dagelijks” en speelt zich af in Haifa, Gitaï’s woon- en geboorteplaats. In Jom Jom bekijkt Gitaï het ver­loop van een joods/Arabisch huwelijk.

Rolf Deen

In Kadosh duikt Gitaï letterlijk onder in een bepaalde wijk van Jeruzalem en schildert een claustrofobisch portret van twee zus­sen en hun mannen. Gitaï brengt de tijd bijna tot stilstand middels minutenlange shots. De kaders van de interieurshots laten mensen nauwelijks in hun volle lengte zien. Alleen als iemand buiten loopt zien we mensen van hoofd tot teen gefilmd. Het toppunt van benauwenis voel je wanneer je gedwongen wordt toeschouwer te zijn van de huwelijksnacht van een van de hoofdfiguren in de film, Malka. De mechanische bestijging door haar man staat in schril contrast tot het ingetogen en erotische geladen liefdesspel van haar zus Malka met haar man. Een Amerikaanse criticus typeerde deze film treffend: “…uiteindelijk zo hard als een drama van Shakespear, maar dan zonder vrolijke noot”.

Fundamentalisme

Door de registrerende observerende manier van filmen, krijgt Kadosh soms het ka­rakter van een documentaire. Dit klopt aardig met wat Gitaï zegt: “Wat ik nastreef is om met mijn camera getuige te zijn van al de verwarring…”.
In tegenstelling tot wat veel critici beweren, zie ik in deze film geen cynisch com­mentaar of harde veroordeling van het leven dat wordt afgebeeld. Gitaï’s waardering van het orthodox-joodse leven spreekt dit tegen. Het is ook te makkelijk om het funda­mentalisme te veroordelen. Ik zie dit portret van de orthodoxie graag als een commentaar op de mo­derne westerse samenleving met haar extreme verwaarlozing van spiritualiteit en godsdienst. Kadosh is een hard en verwarring stichtend commentaar op een lelijk verschijnsel. Het fundamentalisme zelf is een kritisch oordeel over de moderne tijd dat niet verdwijnt door het als onbelangrijk overblijfsel van vergane tijden af te doen. Het is een oordeel dat pas overbodig is als het verschijnsel dat het veroordeelt haar eigen gebreken serieus neemt.

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden

Huwelijk; verstandshuwelijk; liefde; jodendom; orthodoxie; fundamentalisme; Jeruzalem; chassidiem

Citaten over Kadosh uit verschillende interviews

“Ik beschouw dat als de grootste tegenspraak van de joodse godsdienst in het alge­meen niet alleen van de ultra-orthodoxie, dat de functie van de vrouw is beperkt tot instrument voor de reproductie van de gemeenschap. Al haar andere capaciteiten worden ingezet om dat doel te ondersteunen. Daarom wilde ik het log van deze twee vrouwen schilderen.”
(Gitaï in een telefonisch interview)

“Voor mij is een samenleving pas democratisch vanaf het moment waarop zij ook de rechten van de vrouw waarborgt. Als jood keur ik het dogma af volgens welke alleen de mannen de religieuze wetten schrijven en ze aan de vrouw opleggen.”
(VPRO Gids 23 september 2000)

“Het lijkt wel alsof je van een andere planeet komt.”
Gitaï in de film als portier van een discotheek tegen hoofdpersoon Rivka (Yaël Abecassi)

“De orthodoxen hebben iets verloren. Je ziet het in de film in de rol van mijn man. Hij is zo fanatiek geobsedeerd door godsdienst, synagoge en gebed dat hij vergeet zichzelf, God en mij lief te hebben.”
Meital Barda, actrice die Malka speelt, groeide als enige in de filmcast, zelf op in Mea Sje'arim.

“Freud zei dat observatie van extreem gedrag iets zegt over de normale samenleving. Deze film vertelt over het verlangen van een vrouw dat los staat van haar vermogen tot voortplanting. Voor dit verlangen is geen ruimte. je hebt de orthodoxe gemeen­schap nodig om een verdoorgevoerd model te zijn van iets dat in het dagelijks leven doorklinkt.”
Irma Klein, Israëlische filmdeskundige

“Ik heb in beginsel respect voor iedere groep mensen die weerstand proberen te bie­den aan de eenvormigheid in de cultuur. Ik kan de weerstand van Mea Sje'ariem tegen het toerisme wel waarderen. De mensen hebben er daar voor gekozen om hun leven te leiden als een monument voor een cultuur die vernietigd is. Ik hoeft het niet eens te zijn met hun regels. Maar in een wereld waar alles is gericht op het gladde verloop van productie en consumptie, kan ik sympathie opbrengen voor en­claves.”
(Gitaï in een telefonisch interview)

“Israël zal een open samenleving blijven die verder gedefinieerd moet worden. Haar externe en interne grenzen staan niet echt vast en dat maakt het land zo boeiend. Wat ik nastreef is om met mijn camera getuige te zijn van al de verwarring die daarmee gepaard gaat.”
(VPRO Gids 23 september 2000)

“Ik heb Israël van kindsbeen af aan ervaren als een land dat op zoek is naar een identiteit. Het gehele volk stelt zich voortdurend vragen en twijfelt over alles. Mijn cinema is aan dat voortdurende zoeken en aftasten opgedragen.”
(VPRO Gids 23 september 2000)

Voor meer informatie: zie IMDB.com.