Inglourious Basterds

“Once upon a time in a nazi-occupied land...” Regisseur Quentin Tarantino (Pulp Fiction) is terug met een wel heel bijzonder sprookje. De Tweede Wereldoorlog is het toneel, gevuld met elkaar hatende nazi's en joden. Maar met Inglourious Basterds (2009) heeft Tarantino toch vooral weer een film over film gemaakt. Saai is het zeker niet. Tarantino: “Ik volg karakters, geen regels”.

Joël Friso

Nazi's vermoorden met een glimlach op het gezicht. Dat is het doel van het in Frankrijk geplaatste Amerikaans joodse gevechtscommando dat aangevoerd wordt door de rauwe luitenant Aldo Raine (Brad Pitt). Het bericht dat zo ongeveer de hele nazitop inclusief de Führer aanwezig zal zijn bij een filmpremière in Parijs wordt daarom niet genegeerd. Ook de eigenaresse van het filmtheater, de Joodse Soshanna (Melanie Laurent) die zich voordoet als Emmanuel Mimieux, heeft haar eigen redenen om wraak te nemen.

Over film

In Inglourious Basterds is de oorlog het toneel en niet het onderwerp. Dat is film. Met verwijzingen naar filmsterren en het filmtheater als de plaats waar de geschiedenis herschreven wordt. De liefde voor het medium film ligt er bovenop. Inglourious Basterds wijkt daarmee niet af van de andere films uit het oeuvre van Tarantino. Ook hier zijn de lange dialogen fascinerend. De openingsscène - waarin SS kolonel Hans Landa (Christoph Waltz) bij een Fransman komt informeren of hij joden schuilhoudt – springt er met briljant acteerwerk gelijk al uit.

Krachtige personages

Het geweld is bruut en de geschiedenis wordt vrij gemakkelijk herschreven. Is het dan wel een film voor wie diepgang in de cinema zoekt? Niet op het eerste gezicht, maar Tarantino’s spelen met de geschiedenis boeit wel. “Mijn karakters leiden mij”, zegt Tarantino. “Ze gaan waar ze gaan, en er is geen plek waar ze niet heen kunnen.” Hij beschouwt het daarom ook niet direct als geschiedenis herschrijven maar als het volgen van zijn personages. “Voor hen is het gewoon het nu. Dus kunnen ze de geschiedenis ook veranderen. Want als mijn karakters echt hadden bestaan, zou mijn film ook echt zijn gebeurd.” Daarmee reikt Tarantino een boeiend gegeven aan over kracht van de filmische werkelijkheid. En de kracht van zijn personages is sterk als in een klassiek sprookje.

Oorlog met een andere blik

Hoewel de realiteit van de oorlog niet het onderwerp van de film is, biedt de losse omgang met de geschiedenis een andere losse kijk op de oorlog. Scherpt niet iedere Tweede Wereldoorlog film je kijk op de geschiedenis? Tarantino houdt zich aan geen enkele regel en gaat op de loop met zijn personages met als gevolg dat je de meest gruwelijke moorden te zien krijgt. “Nazi ain't got no humanity”, aldus Aldo Raine. Wat voor hem een conclusie is maar voor jouw als kijker toch tenminste een vraag.

Een feestje

Tarantino zegt voor elke personage een twintig minuten durende inleidingsscène te hebben geschreven. Je zou willen dat je ze kon bekijken want het acteerwerk is uitstekend. Christoph Waltz weet SS-kolonel Hans Landa op memorabele wijze neer te zetten en maakt zijn scènes in Inglourious Basterds werkelijk tot een feest om naar te kijken. De regie is eigenzinnig en maakt veel gebruik van tempowisselingen. Dat versterkt wat het scenario ook doet: jou als kijker nieuws-gierig maken naar een andere wending in de geschiedenis.