Inglorious Basterds

Geweldmeester Quentin Tarantino gaat helemaal los in een zelf verzonnen versie van WO II. Centraal gegeven: joden vermoorden Nazi’s en visa versa. Onder deze enorme simplificatie zitten de handelsmerken van Tarantino: excessief geweld, superbe en vooral lange dialogen, een Mexican standoff en veel, heel veel wraak. Bekijk de trailer...

Frank G. Bosman

Tarantino speelt met de gedachte dat de geallieerden in 1943 al de Tweede Wereldoorlog weten te winnen. Niet met militaire overmacht, maar door een bioscoop in Parijs op te blazen waar de hele Nazitop, inclusief Hitler (Martin Wuttke)l en Goebbels (Sylvester Groth) zich aan de nieuwste propagandafilm vergapen. Eigenaresse van de bioscoop is Shosanna Dreyfus (een mooie rol van Mélanie Laurent), die nog een appeltje te schillen heeft met de Nazi’s in het algemeen en met de daar aanwezige SS’er Hans Landa (Christoph Waltz) in het bijzonder. De wondermooi door Waltz gespeelde Landa bijgenaamd de ‘Jodenjager’ heeft namelijk haar gehele familie uitgemoord. Landa is een januskop. Aan de ene kant een meedogenloze killer en tegelijkertijd verfijnd in zijn manieren en humor en met een fabuleuze talenbeheersing. Tegen deze achtergrond verschijnen ook de titelhelden van de film de basterds. Ze zijn een ongeregeld zooitje joodse Amerikaanse soldaten  inclusief een psychopathische Duitse Nazi-hater dat terreur en doodslag brengt onder de Duitse troepen.

Veeltalig

In Inglorious Basterds spreken Duitsers spreken Duits, Engelsen en Amerikanen Engels en Fransen Frans. Bovendien spreekt een aantal acteurs meerdere talen met vaak opmerkelijk weinig accent. Christoph Waltz in zijn rol van Hans Landa beheerst maar liefst vier talen. Het interessante is dat Tarantino de veeltaligheid gebruikt als inhoudelijk instrument. Verschillende scènes drijven de kijker op het puntje van zijn stoel omdat je niet weet of een bijna perfect Duitssprekende Engelsman (Michael Fassbender) een SS-officier (August Diehl) kan overtuigen. Behalve spanning schuilt hier – een stuk voorspelbaarder – ook de humor in. De hoofdman van de Basterds Aldo Raine (een schitterende Hillbilly-rol van Brad Pitt) moet zich voordoen als een Italiaanse cineast. Nadat Landa hem een paar minuten in vloeiend Italiaans het vuur aan de schenen legt, komt er een afschuwelijk lelijk ‘arriverdeci’ in vol Tennesse-accent. Erg grappig.

Wraak

Wraak is een bekend thema in de films van Tarantino met bekende voorbeelden als Reservoir Dogs, Sin City en Kill Bill 1 en 2. En ook in deze film is op allerlei niveaus wraak het centrale thema. De joodse Soshanna wil wraak op de moordenaars van haar ouders en volk. Landa wil wraak op de door hem zo bewonderde Duitse actrice en  Britse dubbelspion Bridget von Hammersmark (Diane Kruger). De joodse Basterds willen ook wraak nemen op alle Duisters die ze onder handen krijgen.
Toch lukt het Inglorious Basterds het niet zo goed om je in die wraakgevoelens te laten geloven. Soshanna wil je nog wel geloven: zij is getuige geweest van de slachting van haar familie maar van de Basterds hoor je eigenlijk van slechts één of twee personen de achtergrond. Tarantino slaagt er gewoonlijk in om je in zijn films om heel erg te laten identificeren met de karakters of die nu de good of de bad guys spelen. In Inglorious Basterds kom je veel te weinig van de karakters te weten om je aan ze te kunnen hechten. Tijdens een enorm schietpartij in een kroeg heb je bijna meer medelijden met Duitse soldaat die de net vader is geworden dan met de anoniem gebleven Amerikanen. Vermoedelijk is hier debet aan dat het script van Inglorious Basterds ooit lang genoeg was om drie films te maken maar Tarantino het heeft teruggebracht tot één film waardoor veel materiaal dat de karakters diepte zou hebben gegeven in de afvalbak verdween.

Geweld

Dan nog iets over het geweld bij Tarantino. De ongelofelijke hoeveelheid bloed, cynisme, martelingen en zinloze moordpartijen zou van iedere andere film een B-film maken. Gek genoeg werkt het bij Tarantino niet zo. De bottom line van veel van Tarantino’s films is dat de wraak weliswaar is uitgevoerd wordt maar ten koste van alles. Reservoir Dogs is hier het radicaalste voorbeeld van: iedereen is gewroken maar daarna is iedereen ook dood. Door het samenspel van wraak en geweld doet Tarentino in Inglourious Basterds meer dan alleen schokken en schrikken. Tarantino speelt heel geraffineerd met de gevoelens van de kijker. Als Hitler tijdens de voorstelling van de propagandafilm 'Trost der Natie' kwijlend grinnikt om de honderden Amerikaanse soldaten die koelbloedig worden afgemaakt, wordt de walging van de kijker voor de Nazi's steeds groter. Dan breekt de orgie van geweld in de bioscoop los: twee joodse basterds maaien alle Nazi-kopstukken weg, met speciale aandacht voor Hitler. Als kijker - ik dus ook - zit je eigenlijk te genieten van deze afrekening. 'Boontje komt om zijn loontje', denk je dan. Nog nooit zag ik een film waarin aan de collectieve haatgevoelens van het publiek ten opzichte van de Nazi's zo bevredigd wordt. En als je dan de bioscoop uitloopt, kan je het niet helpen dat je je even schuldig voelt dat je je hebt laten meeslepen in de geweldsorgie. Tarantino geeft je geweten een trap na, een film om over na te denken.

Meer over Inglorious Basterd op cinema.nl