The Tree of Life

Marcel Elsenaar

De film Tree of life, die dit jaar de gouden palm won in Cannes werd door een filmjournalist een twee uur durend gebed genoemd. De levensboom, een verwijzing naar het paradijsverhaal, komt in de film naar voren in de vraag die de hoofdpersoon zich stelt: “Ben ik een goed mens geworden?” Dit is een film die grote vragen aan de orde stelt, en die je graag een tweede keer zou willen zien om tot je door te laten dringen wat filmmaker Terrence Malick met al zijn bijzondere beelden, voice-overs en zijn gefragmenteerde vertelwijze wil overbrengen.

Het allereerste dat je te zien krijgt is een tekst uit het boek Job (38:4,7) met de beroemde vraag die God aan Job stelt: 'Waar was jij toen ik de aarde grondvestte'. Dan horen wij de stem van een vrouw: “ the nuns taught me that there are two ways through life– the way of Nature and the way of Grace“ vervolgens lijkt het verhaal te beginnen: de moeder van een gezin krijgt een brief waarin staat dat haar zoon is overleden. Op een  luchthaven krijgt vader hetzelfde nieuws. We horen dat ze nog twee zoons hebben. En zoals Job antwoord krijgt op zijn vraag ‘waarom?’ in een toespraak van God die in heftige beelden het scheppingsproces beschrijft, zo toont Malick een twintig minuten durende beeldenstroom over het ontstaan van het heelal.

Het verhaal gaat verder met de jeugdherinneringen van  de oudste zoon van het gezin. Op volwassen leeftijd zien we hem zitten in een groot glazen kantoorgebouw. De herinneringen zijn duidelijk pijnlijk voor hem. Hij werd als kind heen en weer getrokken tussen zijn engelachtige, alles vergevende, lieve moeder en zijn strenge, disciplinerende, harde vader. Hij hield van zijn broertje en was ook hard voor hem. Hij wil goed zijn als zijn moeder, en lijkt meer op zijn vader.

Het blijkt, net als in het boek Job, dat de vraag die aan de orde is geen gemakkelijk antwoord kent. Je voelt dat het niet op een Hollywood-achtige manier langzaam goed gaat komen. Het verlies van zijn onschuld is onomkeerbaar. Misschien is het juist daardoor dat je als kijker gedwongen bent om mededogen met de hoofdpersoon toe te laten.