Chocolat: Strijd tussen kerk en chocolade

Chocolat is een bitterzoete verhaal over matigheid. Een verhaal over de moeite die het kost om matigheid te betrachten wanneer een 2000 jaar oud recept voor hete chocolade zich opwerpt als tegenstander van het katholieke geloof. Terwijl de kerk de vleselijke lusten probeert de onderdrukken, is cacao de lustopwekker die wilde passie ontketent.

Journal of Religion & Film (vertaling doorRolf Deen)

De film toont het conflict van Vianne Rocher (Juliette Binoche), alleenstaande moeder van Anouk en nieuwe bewoner van het dorpje Lasquenet, met de graaf van Reynaud (Alfred Molina), burgemeester en zelfbenoemde morele leider van de dorpsgemeenschap. Maar Chocolat is niet een typisch verhaal over de strijd tussen goed en kwaad. Vianne en de graaf worden beiden, ondanks hun verschillen, gegijzeld door hun afkomst en tradities.

Vianne, half-Maya, stamt af van een nomadenvolk en is voorbestemd om de familietraditie voort te zetten door ‘oude geneesmiddelen te verstrekken en zich nooit ergens blijvend te vestigen’. De graaf is gevangene van zijn edele afkomst en is aan de voorgaande grafelijke geslachten verplicht als een moreel voorbeeld te leven. Zijn vrouw heeft hem weliswaar verlaten, maar hij houdt de schijn op door te doen voorkomen dat zij telkens haar vakantie in Italië verlengt. De twee iconen die hem het meest troosten en tegelijk pijnigen zijn de foto van zijn vrouw en de kruisbeelden waarmee hij zich omringt.

Noordenwind

Het filmverhaal wordt verteld door de volwassen Anouk. Zij kijkt terug op hoe zij in haar jeugd in 1959 gedreven door de noordenwind aankwam in een klein Frans dorp met haar moeder en een onzichtbaar speelkameraadje, de kangaroe Pantoufle. Vianne huurt een stoffige oude banketbakkerij recht tegenover de kerk en bouwt het winkeltje om tot een chocolaterie. En om het nog erger te maken, opent zij de zaak voor het eerst aan het begin van de vasten. Pastoor Henri (Hugh O’Conner houdt een preek waarmee hij de toon van de vastentijd onderstreept: onthouding, bezinning en oprechte boetedoening.

Dorpsbewoners

Net als het assortiment chocolaatjes in de winkel, zijn de dorpsbewoners een gevarieerde verzameling. Josephine (Lena Olin), een mishandelde vrouw en kleptomaan, heeft af en toe heldere momenten en wordt bijna tot waanzin gedreven door het verlangen erbij te horen en een goede echtgenote te zijn. Carolyn (Carrie-Ann Moss) is een weduwe, dochter van Armand, die haar zoon Luc onderdrukt door bedilzucht. De kleine Luc (Aurelian Parent Koenig) is een introverte jongen die zich uit door tekeningen te maken, dikwijls macabere zelfportretten.

Lieveling truffel

Vianne is er trots op dat zij kan raden wat de lieveling truffels van haar klanten zijn. Ze heeft het meestal goed, behalve bij de zigeneurachtige vaargast Roux (Johnny Depp), die haar avances maakt. De kracht van Vianne schuilt niet in haar recepten, maar in haar vermogen onvoorwaardelijke liefde te geven en anderen te accepteren ondanks hun fouten en gebreken. Haar zwakte is dat zij zich niet kan losmaken van haar eigen nare en oude verleden, getuige een andere reisgenoot, de urn met as van haar dode moeder met wie ze praat en die op een of andere manier controle over haar uitoefent.

Opnieuw de noordenwind

Als de noordenwind haar opnieuw aanzet om op reis te gaan, pakt ze plichtgetrouw haar spullen. Mar Anouk heeft genoeg van het zwervende bestaan. Ze maken ruzie en de urn valt aan stukken, waardoor de vloek aan kracht verliest. Maar de noordenwind laat zich niet zo maar van de wijs brengen en de transformatie van Vianne is pas compleet wanneer zij de as van haar moeder aan de wind prijsgeeft. Zo maakt zij zich los van een levenslange zwerftocht en is vrij om haar eigen lot te kiezen.

Delirium

Aan de vooravond van Pasen ondergaat de graaf zijn eigen Hof van Olijven tijdens een nacht vol angstig en smekend gebed. Het antwoord ligt volgens hem in de vernietiging van de chocolaterie. Nadat hij ingebroken heeft en begint met de verwoesting, valt er een snipper chocolade op zijn lippen. Hij raakt in delirium en breekt zijn ascetische vasten door toe te geven aan zijn verlangen en zich te goed te doen aan het etalagemateriaal. Als hij weer bijkomt beseft hij dat hij overijverig is geweest bij het vervolgen van Vianne.

Uiteindelijk beseft ook de streng katholiek graaf dat in zijn geloof een sleutel ligt. Echte vrijheid ontstaat door de ander te accepteren zoals die is en hen te gunnen te zijn zoals God ze geschapen heeft. Niet wie wij buitensluiten is belangrijk, maar wie wij in ons hart opnemen. Zoals vele films is ook Chocolat vol van religieuze thema’s en beelden, zonder echt een religieuze film te zijn. Een mooie film om juist in de vasten te bekijken.

Voor meer informatie: zie IMDB.com.