Een echtpaar van zeer eenvoudige komaf ontvoert een pasgeboren kind, dat door nalatigheid sterft eer het losgeld betaald is. De man begint een lang proces van boetedoening dat steeds rituelere vormen aanneemt, terwijl de wereld om hem heen eigenlijk te verdorven is om van een simpele ziel als hij berouw te kunnen verlangen.

Kevin Toma

Aldus de plot van het puur associatief getitelde Battle in Heaven, Carlos Reygadas' tweede film na het evenzeer bejubelde als neergesabelde Japon (2002). En waarschijnlijk zijn er nog veel andere, redelijk van elkaar verschillende samenvattingen mogelijk - telkens eerder interpretaties dan beschrijvingen. Simpele Mexicaan ontvoert een baby die kort hierop sterft, waarop hij vergeefs troost zoekt bij een jonge prostituee met dreadlocks en een engelenziel. Of: een wat dommige Mexicaan heeft een goede baan als bewaker van de nationale vlag maar verdient blijkbaar niet genoeg: met de ontvoering van een pasgeboren kind hopen hij en zijn vrouw een flinke som losgeld op te kunnen strijken, tot de baby door nalatigheid sterft. Vol besef van zijn zonden verliest de man zich in typisch Latijns-Amerikaanse godsdienstwaanzin. Tussendoor wordt er expliciet gepaard en gepijpt en valt er nog een slachtoffer. Uitbarsting van geweld. Opgegorgeld bloed. Zinloze gruwel. Nog meer doodzonden die vergeven moeten worden - maar door wie?

Geen sonate maar toevalsmuziek

Grappig hoe je een film als Battle in Heaven overzichtelijk kunt houden door hem te omschrijven. Door te doen alsof hij een duidelijk verhaal heeft, terwijl je alleen van A via B naar C komt als je bereid bent zelf de lijnen te trekken. Geen interview en persmap of Reygadas vertelt dat hij een grondige hekel heeft aan verhaaltjes vertellen, dat hij zichzelf liever ziet als een componist en zijn films als muziekstukken. In dat geval is Battle in Heaven geen keurig afgerond werk in sonatevorm, en ook geen makkelijk na te fluiten popliedje over een verdrietig onderwerp. Toevalsmuziek, dat wel, met een camera die voortdurend de aandacht voor de hoofdpersonages verliest en afdwaalt naar zomaar een passant, zomaar een uitzicht, zomaar een plek, gezicht of incident. Indrukken die in een beschrijving van de plot logischer onvernoemd blijven, en toch het wezen van de film vormen.

Binnensmondse schuldgevoelens

In Japon keek Reygadas ook herhaaldelijk de andere kant op, en dan 360◦ graden in het rond, zodat hij toch telkens weer bij het hoofdpersonage uitkwam. Battle in Heaven loopt eerder langs kronkelpaadjes dan cirkels en keert soms pas scènes later bij die wat dommige Mexicaan en zijn binnensmondse schuldgevoelens terug. Eigenlijk ook niet zo vreemd. De menigte in de voetgangerstunnel, dat rimpelige mannetje in die rolstoel, die rijkeluizen die over hun koffers pissen voordat de bedienden ze uit de auto tillen, die ongewoon luid druppende kraan, die bolide waar onmogelijk veel mensen uitstappen - hé, dat omaatje is toch die vrouw uit Japon, kan geen toeval zijn - het is allemaal gewoonweg veel interessanter dan die wat dommige Mexicaan. En diens binnensmondse schuldgevoelens. En dat engelenhoertje, die troostende pijpbeurt in close up, badend in wit licht en etherische muziek alsof het een heilige ceremonie is.

À la Tarkovski en Bresson

Reygadas wil net als zijn grote voorbeeld Andrei Tarkovski geen verhaaltjes vertellen. Hij vindt het net als Robert Bresson belangrijker dat de acteurs zichzelf zijn dan dat ze proberen zo levensecht mogelijk te acteren (gaat u vooral niet denken dat die onbeholpen houding en houterig uitgesproken dialogen te wijten zijn aan een slechte regie). Waarom dan toch zoiets als een plot, hoe vaag ook, en waarom dan toch personages, hoe schetsmatig ze ook zijn? Had die baby liever achterwege gelaten, en die plechtige porno hetzelfde laken een pak. Durfde zo'n film nou toch eens werkelijk hopeloos te verdwalen. Zodat 'ie echt niet meer naverteld kon worden.

Hoe meer Reygadas zich aan zijn vaandelbewaker vastbijt, hoe overzichtelijker de film wordt en hoe meer hoofdrolspeler Marcos Hernández door de knieën moet voor een karrenvracht symboliek. Letterlijk zelfs, zielig zelfkastijdend kruipend naar een bedevaartsoort. Tegen de tijd dat Marcos de kerk bereikt heeft Battle in Heaven alle charme verloren: van een dromerig muziekstuk gemuteerd tot een saaie, pretentieuze kunstfilm zonder onderbuikgevoel.

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden:

Opoffering, zonde, schuld en boete, lichaam en ziel, seks, troost

Download als pdf

Voor meer informatie: zie IMBD.com.