Angels and Demons

De verfilming van Dan Browns tweede boek heeft niet zo'n hype opgeleverd als de Da Vinci Code. Toch is Angels and Demons (2008) als film veel beter geslaagd dan zijn roemruchte voorganger. Regisseur Ron Howard speelt genuanceerd met de eeuwenoude strijd tussen religie en wetenschap. Hoewel het Vaticaan het spectaculaire decor is, bevolkt met honderden priesters, nonnen en andere gelovigen, zijn God en Jezus de grote afwezigen in deze film.

Frank G. Bosman

Angels and Demons speelt zich af tegen de achtergrond van een conclaaf. Op dat conclaaf kiezen de kardinalen de opvolger van de net overleden paus. Het kiesproces is aan strenge regels gebonden, die minutieus in beeld worden gebracht. Ook de symboliek rond het overlijden van de paus wordt vertoond, inclusief het breken van het pauselijk zegel, de 'vissersring'. Het lijkt allemaal nogal oppervlakkig, alsof de pracht en praal van Rome de kern van het rooms-katholicisme is. Maar ik kon het niet helpen om een paar keer onder de indruk te zijn van de Vaticaanse ritueel. 'Het grootste toneelstuk ter wereld' wordt het Vaticaan wisselend liefdevol en minzaam wel genoemd. En Angels and Demons geeft hier meer dan genoeg van.

Thriller

Tegelijkertijd blijft Browns beschrijving van het rooms-katholicisme een beetje aan de oppervlakte steken. Opvallend in een film die over het rooms-katholicisme zou gaan, is het ontbreken van God en Jezus anders dan in obligate, vrome uitdrukkingen. De r.-k.-kerk van Dan Brown is een culturele aangelegenheid geworden. De Roomse pracht en praal lijkt ook dan bijna louter decor voor een spannende thriller annex een whodunit. Vlak voor het conclaaf worden vier potentiële pauskandidaten ontvoerd en op gruwelijke wijze in het openbaar vermoord.. Alle aanwijzingen lijken te wijzen naar de Illuminati, een legendarische groep wetenschappers die door de r.-k.-kerk zouden zijn uitgeroeid. Bernini, Rafaël en Gallileo zouden lid zijn geweest. Een vergelijking met de Tempeliers / Priorij van Sion in de Da Vinci Code dringt zich op. 'Symboloog' Robert Langdon wordt te hulp geroepen om een eeuwenoud Illuminati-spoor te volgen dwars door de grootste kerken van Rome ten einde de ondergang van de kerk te voorkomen.

Bom onder het geloof

Het feitelijke plot echter van het verhaal draait om de spanning tussen religie en wetenschap. Als het Zwitserse onderzoeksinstituut CERN erin slaagt antimaterie te stabiliseren, wordt deze als een bom onder het Vaticaan gelegd. De antimaterie heeft het bestaan van het 'God-deeltje' aangetoond en daarmee het begin van het leven inzichtelijk gemaakt. Deze antimaterie is dus tevens de figuurlijke bom onder het geloof in een scheppende God. Althans zo ziet een bepaalde fractie binnen het Vaticaan dit. Het God-deeltje is een belediging van God en het bewijs van de arrogantie van de moderne mens. Brown kiest er niet voor één van beide kampen, wetenschap en religie, de overhand te laten krijgen. De wetenschap wordt geconfronteerd met de eigen Doos van Pandora en met het feit dat zij geen troost kan bieden noch een moreel kompas voor de zoekende massa. De kerk wordt in de film "het moderne wonder" genoemd: dat zondaars zoals iedereen zich tegen beter weten willen verzamelen in een gemeenschap van hoop.

Toch mooi

Al met al is Angels and Demons een mooie film: vanwege het prachtige r.-k.-decor, de schitterende muziek en de mooie cameravoering, maar vooral ook vanwege zijn genuanceerd beeld over de grenzen én de mogelijkheden van goddelijk geloven en menselijk weten. Toch een mooie film.

Meer over Angels & Demons op www.cinema.nl