Alice in Wonderland

In de 2010-filmversie van Alice in Wonderland (2010) injecteert regisseur Tim Burton het oude Victoriaanse sprookje van Lewis Carroll met een flinke dosis fantasy en een vleugje Jeanne d'Arc. Het resultaat is een moderne fabel over sprekende dieren, roeping en volwassen worden.

Frank G. Bosman

In 1865 schreef de Engelse auteur Lewis Carroll Alice in Wonderland, het wereldberoemde verhaal van de 13-jarige Alice die in een diep konijnenhol valt. De auteur speelt met de regels van logica en voorspelbaarheid, waardoor het verhaal voor zowel kinderen als volwassenen interessant blijft. In 1951 deed Disney al een poging om het verhaal te verfilmen, maar de film werd nooit zo populair als Bambi en Peter Pan. In 2010 mocht Tim Burton het opnieuw voor Disney proberen, nu met een combinatie van real life acteurs en computeranimaties. Burton kennen we van magisch-realistische fantasyfilms als Edward Scissorhands (1990), The Nightmare Before Christmas (1993), Sleepy Hollow (1999) en Charlie and the Chocolate Factory (2005). Burton bewees hierin al de kneepjes van het tegenwoordig zo populaire fantasy genre. Zijn 'monsters' van schaarhand Edward tot de pompoenenkoning Jack overtuigen in menselijke emoties.

Artistieke vrijheid

Burton beschouwt zijn film niet als een verfilming van Carrolls boek, noch als een remake van de 1951-Disneyfilm. Hij gebruikt echter wel de oude bekenden: het haastige witte konijn, de Dormouse, de Dodo, de tweeling Tweedledum en Tweedledee, de wietrokende duizendpoot, de verdwijnende kat en de Gekke Hoedenmaker ('Hatter' betekent in het Engels behalve hoedenmaker ook 'dwaas'). De Hatter wordt prachtig vertolkt door Johnny Depp, die ooit ook de hoofdrol in Edward Scissorhands speelde. Deze constructie geeft Burton maximale artistieke vrijheid om deze Alice een geheel eigen verhaal en karakter te geven.

Groeistuipen

Burton laat Alice 6 jaar na haar eerste avonturen in Wonderland terugkeren in het konijnenhol. Het Wonderland van vroeger heet nu ‘Underworld’ (‘onderwereld’) en veel van de pracht en glorie is verdwenen. De oude, 'jonge' Alice van 13, probeerde haar bemoeizuchtige moeder te ontlopen en volgde vooral haar nieuwsgierigheid. De nieuwe, 'oude' Alice van 19 (Mia Wasikowska) is ook op de vlucht, maar nu vooral van haar voorgeprogrammeerde leven aan het einde van de 19e eeuw, gesymboliseerd door snobistische Lord die om haar hand vraagt. Alice vraagt bedenktijd, holt weg en valt in het beruchte konijnenhol. In een zaal aangekomen, moet ze een van de deuren openen om zich te bevrijden. Hiervoor neemt ze beurtelings een drankje dat haar laat krimpen en een koekje dat haar laat groeien. 't Probleem is alleen dat ze steeds te groot of te klein groeit. Door de nieuwe context waarbinnen Burton Alice plaatst, staan deze groeistuipen symbool voor het volwassen worden van Alice. En iedereen weet dat groot worden gepaard gaat met vallen en opstaan, met stuipen en trekken.

Het gat in de grond

Het is niet voor niets dat de oude en de nieuwe Alice door een gat in de grond vallen. Het gat staat symbool voor de afdaling in de onderwereld, in het onderbewuste van de eigen ziel. Daar liggen gevaren, verleidingen en kansen op de loer, die een leven kunnen maken en breken. Onderdeel van elk opgroeien is dat een mens deze onderbewuste krachten leert kennen en controleren. Iedereen moet in zijn eigen konijnenhol afdalen, in een bizarre wereld van de eigen fantasie, die de prachtigste plannen kan bedenken maar tegelijkertijd tot de meest verschrikkelijke misdaden aanleiding kan geven.

Metamorfose

In Burtons versie moet Alice het leger van de witte koningin aanvoeren in een epische strijd tegen de haar rode zusje. Gewapend met een magisch zwaard moet zijn het voorwereldlijke monster Jabberwocky. In het gevecht moet Alice de held in haarzelf ontdekken en vrij laten. Het is de bekroning van haar metamorfose, van klein onzeker meisje naar een zelfverzekerde volwassen vrouw. In de scène net voorafgaande aan het gevecht ontmoet Alice nog een keer de Duizendpoot die afscheid van haar neemt. Hij heeft zich ingesponnen voor zijn eigen metamorfose tot vlinder. Tijdens de hele film wordt Alice toegevoegd dat ze wel op de ‘echte Alice’ lijkt, maar het nog niet is (geworden). Na het gevecht is haar metamorfose compleet, en kan ze terugkeren naar de ‘echte wereld’.